Ang mga kampana ng Balangiga

December 12, 2018

MATAPOS ang 117 taon naibalik rin ang tatlong kampana ng Balangiga sa bayan na may katulad na pangalan sa Eastern Samar.

Ang mga kampana ang nagsilbing alaala ng madugong kabanata sa relasyon ng ating bansa at Estados Unidos, ang Filipino-American War noong 1899 hangang 1902.

Noong Setyembre 30, 1901,  dahil  sa kalupitan ng mga sundalong Amerikano, ang kanilang pagharang sa pagpasok ng mga pagkain sa bayan ng  Balangiga upang gutumin ang mga guerilla rito, pinasok ng huli ang  bayan at pinatay ang 48 sundalong Amerikano.

Walang kaalam-alam ang mga sundalo sa pag- atake ng mga guerilla dahil itinaon nila ito sa araw malapit sa piyesta.

Upang maiiwas sa panganib ang mga babae at mga bata, ay pinalabas sila ng bayan at upang huwag mapuna ng mga sundalong Amerikano na nawala ang mga kababaihan sa araw ng pag-atake ay nagdamit babae ang mga guerilla.

Sa pagpasok sa bayan, nagkunwari ang mga guerilla na may ililibing na mga batang namatay sa cholera at dadalhin sa simbahan.

Ang unang kariton  na may ataol ng namatay na bata ay binuksan ng bantay na nakita ang batang  nasa ataol at pinapasok  niya ang lahat ng mga sumama sa libing na  may tulak ring kariton na may mga ataol.

Hindi alam ng bantay na ang laman ng ibang ataol ay mga baril at armas ng mga guerilla at ang mga nakadamit babae ay ang mga guerilla.

Binaril ng lider ng guerilla ang bantay  at ang mga nagdamit babaing rebulusyonaryo ay sinalakay ang mga sundalong Amerikano na noon ay  nagpapahinga. 

Nabigla ang mga Amerikano sa biglang pag-atake ng mga guerilla kaya’t 48 sa kanila ang namatay. Ang mga nakaligtas ay malubhang nasugatan.

Kinuha ng mga guerilla ang lahat ng armas ng  mga sundalong Amerikano at naging matagumpay ang kanilang pag-atake.

Nalaman ng ibang guerilla ang pag-atake dahil sa pagtunog ng mga nasabing kampana na panawagan para sumaklolo sila sa mga kasama.

Matapos ang pag-atake na isa sa pinakamalaking pinsala sa mga sundalong Amerikano sa kasaysayan,  nag-utos ang kanilang pinuno na sunugin ang Balangiga  at ibang bayan at patayin ang lahat ng lalaki na edad 10 taon pataas.

Nasa 2,500  lalaki ang pinatay  ng mga sundalong Amerikano sa kanilang pag-ganti na ito. Ayon naman sa ibang historian mahigit 10,000 kalalakihan at mga babae ang kanilang pinatay.

At bilang tropeo ng kanilang pagwawagi sa digmaan ninakaw nila ang nasabing kampana.

Marapat lang na ibalik sa ating bansa ang 3 kampana ng Balangiga sapagkat ito’y alaala ng kabayanihan ng ating mga kababayan noong panahon ng ating pakikipagdigma sa Estados Unidos nuong nakaraang siglo.