Makialam sa mga programa ng lipunan

November 14, 2018

BUNGA ng mga hindi matapos na problema ng ating bansa, nais kong sabihin sa ating mga mamamayan na tungkulin nating makiisa sa kalutasan nito, kaya’t bilang paalala ay sinusulat ko rito ang ika-25 talata ng aking aklat na Magkaisa Para sa Bayan.

“Ang mabuting mamamayan ay dapat nakikialam sa mga di-kaayusan at kaguluhan ng lipunan at mapanaliksik ng mga kalutasan sa mga problema ng bayan.

Napakarami ng mga di-kaayusan, kaguluhan at mga problema ng ating bayan. Trapik, baha, maruming paligid, droga, prostitusyon, krimen, katiwalian, kahirapan, pagsira sa kalikasan at iba pa.

Ang pakikialam ay ang maalab na hangaring mapabuti ang lipunan. Ang pagbatid sa partikular na problema ng bayan at mga sanhi nito at ang paghanap at paggawa ng solusyon dito. Ang pakikialam ay maaaring gawin sa pamamagitan ng paggawa o hindi paggawa ng mga bagay na makabubuti o makasasama sa bansa

May mga di-kaayusan at kaguluhan sa lipunan na maaaring pakialaman ng sinuman, sapagka’t ang sanhi at kalutasan nito ay ang ating sarili, gaya ng problema sa trapik, baha at maruming paligid.

Halimbawa, dapat nating pakialaman ang buhol-buhol na trapik sa pamamagitan ng pagmamando rito (kung marunong kayong magtrapik) o hindi paglabag sa batas trapiko, tulad ng hindi pagtigil kahit saang kanto o hindi pagkuha sa linya ng ibang nagmamaneho. Ang problema sa baha ay dapat nating pakialaman sa pamamagitan ng paglinis ng mga estero o hindi pagtapon ng basura dito. Dapat nating pakialaman ang ating maruming paligid sa pamamagitan ng paglinis at hindi pagkakalat rito.

Samakatuwid, ano mang di-kaayusan at kaguluhan sa lipunan na tayo ang sanhi at siyang makapagbibigay kalutasan ay dapat nating pakialaman, sa pamamagitan ng paggawa o hindi paggawa ng mga bagay na alam nating mabuti o masama.

May mga problema ng bayan na nangangailangan ng partikular na kaalaman upang malunasan.

Halimbawa, ang dapat makialam sa pagsabog ng bulkan ay yaong mga nag-aral tungkol dito. Ang usapin tungkol sa panlabas na relasyon ng bansa ay marapat ipagkatiwala sa mga eksperto rito. Ang hangarin ng mga katutubo na pasiyahan ang kanilang kabuhayan at kinabukasan ay dapat ipagkatiwala sa mga nag-aral tungkol rito. Hindi maaaring ipagkatiwala ang mga ganitong problema ng bansa sa mga taong ang solusyon ay haka-haka.

Kanya-kanya ng kaalaman ang tao. Ang talino at kakayahan ng tao ay hindi sa lahat ng bagay.

Samakatuwid, pakialaman lamang natin yung mga bagay na mayroon tayong kaalaman. Huwag nating panghimasukan ang hindi natin nalalaman. Lalong gugulo ang ating bayan kung lahat ay magsasabing sila ang makalulutas sa mga partikular na problema ng bayan.

Ipagkatiwala natin sa mga taong nagsunog ng kilay sa partikular na pag-aaral ang kalutasan sa mga partikular na problema ng ating bayan.

Marami sa ating mga kababayan ang mga eksperto at dalubhasa sa iba’t ibang larangan ng pag-aaral, mga doktor hindi lamang sa medisina, subali’t sa halos lahat ng sangay ng katalinuhan, siyensa, enheriya, araling panlipunan, literatura, pilosopiya at iba pa.

Mas higit na masusulusyunan ang mga partikular na problema ng bayan kung ang mga nag-aral tungkol rito ang makikialam at ating pakikinggan.

Higit sa lahat, ang ating mga kababayang nagsunog ng kilay at nagpakadalubhasa sa partikular na pag-aaral ang dapat makialam sa mga partikular na problema ng bayan.

Kaugnay nito, ang mga matatalino at dalubhasa nating kababayan na nangibang-bansa upang kumita ng mataas na suweldo ay dapat makialam at manumbalik sa ating bayan, upang tumulong sa kalutasan ng mga problema ng bansa.

Dapat nilang ibahagi ang kanilang talino at panahon sa paglutas sa mga higanteng problema ng bayan. At hindi basta pakikialam ang dapat nilang gawin, subali’t ang magsaliksik ng mga kalutasan sa mga suliranin ng bayan. Ang lumikha ng pangmatagalang solusyon sa mga problema at maaaring maging problema ng bansa.

Makialam tayo sa mga suliranin ng ating lipunan para sa ikabubuti at ikauunlad ng ating bayan.

Ang taong hindi nakikialam o walang-paki sa mga di-kaayusan at kaguluhan ng lipunan at mga problema ng bayan ay walang halagang bahagi ng lipunan.”