‘Power of eminent domain’

KGG. na Chief Acosta,

Nais bilhin ng aming local municipal government ang pagmamay-ari naming lupain upang gawing pampublikong daan. Ayaw naming ibenta ang nasabing lupain subalit mapilit ang munisipyo. Kung hindi raw namin ibebenta ito ay idudulog nila sa korte ang usapin. May karapatan po ba ang munispyo na sapilitang bilhin ang aming lupain?

Lubos na gumagalang,

Amadeo

Dear Amadeo,

Para sa inyong kaalaman, ang gobyerno ay may karapatan na sapilitang bilhin ang isang pribadong ari-arian upang magamit ng publiko at ito ay ang tinatawag na power of eminent domain.

Ang power of eminent domain ay ipinaliwanag ng Kagalang-galang na Korte Suprema sa kaso ng Barangay Sindalan, San Fernando, Pampanga v. Court of Appeals (G.R. No. 150640, 22 March 2007):

In general, eminent domain is defined as “the power of the nation or a sovereign state to take, or to authorize the taking of, private property for a public use without the owner’s consent, conditioned upon payment of just compensation.”

Samakatuwid, mayroong kapangyarihan ang estado na sapilitang kunin ang isang pribadong ari-arian upang magamit ito ng publiko. Subalit, kailangang mapatunayan ng gobyerno na ang lupaing sapilitang bibilhin ay nakatakdang gamitin ng publiko at para sa kapakanan ng nakararami.

Dagdag pa rito, ayon sa Section 9, Artilce II ng Saligang Batas, nararapat na ang sapilitang pagkuha ng pribadong lupain ay may kapalit na karampatang kabayaran o ang tinatawag na just compensation. Ito ay pinagtibay rin ng Kagalang-galang na Korte Suprema sa kaso ng NAPOCOR v. Spouses Zaballa (G.R. No. 173520, 30 January 2013), kung saan nakasaad ang sumusunod:

Just compensation has been defined as “the full and fair equivalent of the property taken from its owner by the expropriator. The measure is not the taker’s gain, but the owner’s loss. The word ‘just’ is used to qualify the meaning of the word ‘compensation’ and to convey thereby the idea that the amount to be tendered for the property to be taken shall be real, substantial, full and ample.

Malinaw na hindi kayo maaaring tumanggi na ipagbili ang inyong lupain sa gobyerno kung ang lahat ng panuntunan na nabanggit sa itaas ay nasunod. Kung kayo ay patuloy na tatanggi, maaaring dumulog sa korte ang gobyerno upang mapilitan kayong ipagbili ang inyong lupain.

Nawa ay nasagot namin ang inyong mga katanungan. Nais naming ipaalala sa inyo na ang opinyon na ito ay nakabase sa inyong mga naisalaysay sa inyong liham at sa pagkakaintindi namin dito. Maaaring maiba ang opinyon kung mayroong karagdagang impormasyon na ibibigay. Mas mainam kung personal kayong sasangguni sa isang abogado.

Maraming salamat sa inyong patuloy na pagtitiwala.

Ang inyong Lingkod Bayan,

PERSIDA V. RUEDA-ACOSTA
Punong Manananggol Pambayan