'Yang pakikipagkamayan

October 06, 2019

May panukala si Rep. Bayani Fernando noong 2018 na pinapalitan ang nakasanayan nating pakikipagkamayan sa isa’t isa sa anumang okasyon. Panukala niyang ilagay na lamang ang isang kamay sa dibdib at bahagyang yumuko bilang pagbati.

Nabuhay muli ngayon ang panukalang ito marahil dahil sa dami ng mga sakit na sumusulpot sa bayan natin ngayon. Nandyan ang polio, leptospirosis,  meningococccemia, typhoid, dengue,  at iba pang mga sakit tulad ng tuberculosis, trangkaso na ang ugat ay mga karumihan ng kamay kapag umubo o bumahin.

Ang panukala ni Fernando ay may hawig sa pagbati ng mga kababayan nating Muslim at sa pag-awit ng ating Pambansang Awit na nakapatong ang palad sa dibdib habang umaawit.

May katwiran si Fernando dahil ganito rin naman ang sinasabi ng mga duktor – maghugas magsabon lagi ng kamay. Ngunit kung makikipagkamay ulit sa taong marumi ang kamay, bale wala na rin ang bagong hugas na kamay.

Mahirap namang magpunas lagi ng alcohol at mangungulubot ang balat ng kamay. Ngunit para sa mga pulitiko tuwing eleksyon, mas mabuting ligtas at hindi bale na ang kulubot ng kamay at madali namang lagyan ito ng lotion.

Ang isang kapansin-pansin na maaaring pagmulan ng sakit ay ang komunyon. Kung ang pari at mga layman na nagsusubo ng ostiya ay may sipon o iba pang sakit, tiyak na makakahawa ito sa mga nangongomunyon. Kamay ang ipinangkukuha nila ng ostiya sa loob ng ciborium.

May ilan akong alam na umiwas sa pangongomunyon noong lumaganap ang sakit na meningococcemia. Hindi muna sila  nangomunyon.

Kahit nga walang kumakalat na sakit at hindi rin naman malinis ang kamay ng mga pari at layman mapanganib din. O hindi naman talaga tayo tiyak na malilinis ang mga kamay nila. May ilan sa kanila ay naninigarilyo pa nga.

Dapat nga ay mag-isip ng paraan ang simbahan kung paano maiiwasan ang nakahahawang sakit sa pagsusubo ng ostiya.

Ang paggawa nga ng ostiya ay isang nang paksang usapin o isyu. Mga kamay din ang gumagawa nito. Kamay ang gumagawa ng maraming kinakain o isinusubo natin sa ating mga bibig.

May napapanood nga akong mga pagluluto sa telebisyon o You tube na hininawakan na lang ang mga pagkain ng mga kamay na hindi tiyak kung malinis ito. Mayroon naman na nagsusuot ng plastik hand glove ngunit habang nagpapaliwanag naman ay hindi maiiwasang mag-isip na tumatalsik ang laway ng nagluluto habang nagpapaliwanag.

Kaya nga natuwa ako nang makakita ako ng ilang restoran na ang mga nagsisilbi ng mga pagkain ay may hairnet na, may nakasalo pang transparent plastic sa kanilang mga bibig. Mas mainam ito!

Yumuyuko ang mga Hapones bilang tanda ng kanilang pagbati. Hindi na kailangang makipagkamayan. Kung kakamayan ka naman ng isang taong sanay sa kamayan, puwedeng iabot ang kamao ng nakatikom at tila isusuntok ito sa kaharap at maaaring salubungin ng ganoon din. Ang tawag  ngayon  dito ay fist bump.

Higit na mainam ang pag-iingat dahil sa dumi ng ating kapaligiran dulot ng pagsira ng Inang Kalikasan. Mahal daw ang sabon para sa mga mahihirap. Ipambibili na ang daw nila ito ng bigas at ulam.

Sa mga may pera, puwede na lang magpahid ng alcohol o palagian na lang maghugas ng kamay pagkaraan ng maraming kamayan.   (bangonkalikasan@yahoo.com)